Apa maksud hibah dalam Islam?

Hibah ialah pemberian harta secara sukarela (tabarru’) semasa hidup pemberi, tanpa mengharap balasan, daripada pemberi (wahib) kepada penerima. Ia berpindah milik serta-merta apabila penerimaan (qabd) sempurna.

Apa beza hibah dengan wasiat?

Hibah berkuat kuasa semasa hidup dan pindah milik serta-merta; ia tidak terhad kepada 1/3 dan boleh diberi kepada waris. Wasiat pula berkuat kuasa selepas kematian, maksimum 1/3 harta, dan tidak boleh kepada waris tanpa persetujuan waris lain.

Adakah hibah tertakluk kepada faraid?

Harta yang telah sah dihibahkan dan berpindah milik semasa hidup tidak lagi termasuk dalam harta pusaka si mati, jadi ia tidak dibahagikan mengikut faraid.

Perancangan Harta · Hibah

Apa Itu Hibah? Panduan Lengkap Pemberian Harta Dalam Islam

Q: Bolehkah hibah ditarik balik?

Hibah yang telah sempurna dengan penyerahan (qabd) umumnya tidak boleh ditarik balik. Pengecualian utama yang disepakati ialah hibah bapa (atau ibu bapa) kepada anak. Untuk elak pertikaian, gunakan dokumen hibah yang jelas dan dapatkan nasihat peguam syarie.

Hibah membolehkan anda memberi harta kepada orang yang anda sayang — semasa anda masih hidup, tanpa terikat had 1/3 wasiat dan tanpa menunggu pembahagian faraid. Tetapi ia hanya sah bila rukun & syaratnya dipenuhi.

Nazim Nawi — Islamic Estate Planner (IEP), As-Salihin Trustee Berhad · Penasihat Kewangan Islam (IFAR) Berlesen BNM No. 159
Capspring Temasik Financial Group · 27 September 2026

Ramai yang keliru antara hibah, wasiat dan faraid. Ketiga-tiganya alat pindah harta dalam Islam, tetapi bekerja pada masa berbeza dan dengan syarat berbeza. Artikel ini fokus pada hibah: apa maksudnya, rukun & syaratnya, dan bila ia menjadi pilihan paling tepat.

Definisi hibah

Hibah ialah pemberian harta secara sukarela (tabarru’) semasa hidup pemberi kepada penerima, tanpa mengharapkan sebarang balasan atau bayaran (tanpa ’iwad). Sebaik hibah sempurna, harta itu berpindah milik serta-merta — ia bukan lagi milik pemberi, dan tidak lagi tertakluk kepada pembahagian faraid selepas kematian pemberi.

Kenapa penting? Di Malaysia, harta pusaka orang Islam yang tidak dirancang boleh mengambil bertahun-tahun untuk dibahagikan dan menyumbang kepada harta beku bernilai berbilion ringgit. Hibah yang sah membolehkan harta tertentu terus berpindah tanpa melalui proses pusaka yang panjang.

Rukun hibah (4 perkara wajib ada)

Pemberi (al-Wahib) — pemilik sah harta, berakal, baligh dan membuat pemberian dengan rela hati (bukan dipaksa).
Penerima (al-Mawhub lah) — individu atau pihak yang menerima. Boleh sesiapa sahaja: anak, isteri/suami, cucu, anak angkat, malah bukan waris.
Harta yang dihibahkan (al-Mawhub) — mesti wujud, milik sempurna pemberi, bernilai di sisi syarak dan boleh diserahkan.
Sighah (ijab & qabul) — lafaz atau dokumen pemberian dan penerimaan yang jelas.

Syarat penting: penyerahan (qabd)

Selain rukun di atas, hibah menjadi sempurna dan mengikat apabila berlaku penyerahan penguasaan (qabd) — iaitu penerima benar-benar menguasai harta itu. Contohnya nama ditukar pada geran tanah, akaun dipindahkan, atau harta diserah secara fizikal. Tanpa qabd, sesetengah pandangan menganggap hibah itu belum sempurna dan boleh dipertikaikan selepas kematian.

Hibah vs Wasiat vs Faraid — perbezaan ringkas

Aspek	Hibah	Wasiat	Faraid
Bila berkuat kuasa	Semasa hidup	Selepas mati	Selepas mati
Had jumlah	Tiada had	Maksimum 1/3 harta	Mengikut bahagian tetap
Boleh beri kepada waris?	Ya	Tidak (tanpa persetujuan waris lain)	Waris sahaja
Boleh beri kepada bukan waris?	Ya	Ya (dalam 1/3)	Tidak
Perlu penyerahan (qabd)?	Ya	Tidak	Tidak

Bolehkah hibah ditarik balik?

Ini soalan yang paling kerap ditanya. Hibah yang telah sempurna dengan qabd umumnya tidak boleh ditarik balik. Pengecualian yang paling disepakati ialah hibah ibu bapa kepada anak — ada keharusan untuk menariknya semula dalam keadaan tertentu, walaupun terdapat khilaf antara mazhab. Kerana isu ini melibatkan hukum yang halus, sebarang niat menarik balik atau mengubah hibah wajar dirujuk kepada peguam syarie atau mahkamah syariah.

Bila hibah pilihan terbaik?

Anda mahu memberi lebih kepada seorang waris (contoh anak yang menjaga anda) tanpa terikat kepada bahagian faraid.
Anda mahu memberi kepada orang yang tidak mewarisi secara faraid — seperti anak angkat, isteri, atau cucu yang terhalang.
Anda mahu aset tertentu (rumah, simpanan, perniagaan) berpindah laju tanpa melalui proses pusaka.
Anda mahu mengurangkan risiko harta beku dan pertikaian keluarga di kemudian hari.

Instrumen moden: Selain hibah aset secara terus, ada juga Hibah Amanah (melalui syarikat amanah) dan Hibah Takaful (pindahan manfaat takaful kepada penerima pilihan). Ini memudahkan pelaksanaan dan pengesahan qabd.

Nak tahu hibah sesuai untuk aset anda?

Setiap keluarga berbeza. Saya boleh bantu anda semak aset mana lebih sesuai dihibah, diwasiatkan, atau dibiar mengikut faraid — tanpa jargon, tanpa desakan.

Borak dengan Nazim di WhatsApp

Soalan lazim

Adakah hibah perlu didaftarkan?

Hibah tidak semestinya perlu didaftarkan untuk sah, tetapi dokumentasi yang jelas (surat hibah, penukaran nama pada geran/akaun) amat penting untuk membuktikan qabd dan mengelak pertikaian selepas kematian.

Bolehkah hibah dibuat untuk harta yang belum wujud?

Tidak. Antara syarat harta yang dihibahkan ialah ia mesti wujud dan milik sempurna pemberi pada masa hibah dibuat.

← Panduan induk: Perancangan Harta Pusaka Islam Baca lanjut: Wasiat vs Hibah vs Faraid — mana satu untuk anda? Hibah Takaful: cara pindahkan manfaat takaful Cara buat wasiat Islam yang sah

Nota: Artikel ini untuk pendidikan umum. Nazim Nawi ialah Islamic Estate Planner (IEP) di bawah As-Salihin Trustee Berhad — saya boleh bantu anda menyediakan dan menyempurnakan dokumen hibah yang sah. Untuk isu fiqh yang khusus atau kes yang dipertikaikan, rujukan kepada peguam syarie atau Mahkamah Syariah tetap disyorkan.